Infecties met Rondwormen - Mijnwormen

NVP Parasieten factsheet: Humaan - Infecties met Rondwormen - Mijnwormen - Necator americanus
RedactieSectie parasitologie -SKML in overleg met T. Polderman
Laatste update28-07-2008
Groepsnaam
Officiële naam parasietNecator americanus
AlgemeenNecator americanus wordt vaak, tezamen met Ancylostoma duodenale aangeduid als mijnworm. Ze zijn de twee belangrijkste mijnwormen van de mens. Een verwante, maar veel minder wijdverspreide soort is Ancylostoma ceylanicum.
IndelingPhylum: Nematoda (rondwormen)
Orde: Strongylida
Genus: Necator
Parasitaire aandoeningAncylostomiasis
Nederlandse (populaire) naamVoor parasiet: mijnworm
Voor ziekte: mijnwormziekte
Engelse naamVoor parasiet: hookworm
Voor ziekte: hookworm disease; ancylostomiasis
Wijze van overdrachtMen loopt de infectie op door direct contact met grond of aarde in de tropen waar de worminfectie voorkomt.

De parasiet kan niet van mens tot mens worden overgedragen.

Mijnwormen behoren tot de geohelminthen, ook wel aangeduid als “soil transmitted nematodes”. Transmissie is afhankelijk van blootstelling van de intacte huid aan met infrectieuze larven (“L3 larven”) gecontamineerde grond.
Overdracht van de infectie kan alleen plaats vinden wanneer die grond voldoende warm en voldoende vochtig is om de mijnwormeieren in staat te stellen zich tot infectieuze larven te ontwikkelen. Honderd jaar geleden vond overdracht ook in West Europa effectief plaats in de steenkoolmijnen omdat daar temperatuur en vochtigheid geschikt waren. Nu vinden we de overdracht van mijnwormziekte op al die plaatsen in vochtige tropische gebieden waar men veel op blote voeten loopt.
LevenscyclusZie Medische Parasitologie: hoofdstuk 7.1, pagina 132-135.

Eenvoudige uitleg:
De belangrijkste karakteristieken van de cyclus zijn:
  • De volwassen wormen die in de dunne darm van de menselijke gastheer leven brengen hun eieren met de ontlasting van de mens in het milieu
  • Directe transmissie van mens tot mens is niet mogelijk: de eieren dienen zich in vochtige warme grond tot infectieuze larven te ontwikkelen
  • De infectieuze larven dringen door de intacte onbeschermde huid binnen
  • De zich ontwikkelende larven maken een zogenaamde longpassage door: de larven dringen vanuit het bloed door de longblaasjes om daarna te worden opgehoest en ingeslikt. Omdat over het algemeen slechts geringe aantallen larven zich tegelijk ontwikkelen is het klinisch belang van de longpassage bij ancylostomiasis meestal vrij gering. De hele ontwikkelingscyclus duurt ongeveer 7 weken

 

Afbeeldingen:
Plaatje ontwikkelingscyclus
Plaatjes van de diverse stadia van de parasiet

Internet:
Uitgebreide omschrijving ontwikkelingscyclus (Engels)

Distributie over de wereld

Mijnworm infecties worden wijdverspreid gezien in de vochtige tropen: in Afrika ten zuiden van de Sahara, Zuid- en Midden-Amerika en het Verre Oosten, maar er vindt ook overdacht plaats in het Midden Oosten, Noord Afrika, Zuid-Europa en in de zuidelijke staten van de VS.

 

Omdat de verschillende mijnwormsoorten gewoonlijk niet worden gedifferentieerd, ontbreken gedetailleerde gegevens omtrent de exacte distributie van N. americanus, maar deze soort lijkt dominanter voor te komen in Amerika, tropisch Afrika en Australie, terwijl A. duodenale relatief meer aanwezig is in het Middellandse Zeegebied en het Verre Oosten.

In sommige delen van de wereld is meer dan 80% van de bevolking met mijnworm geinfecteerd. Binnen de endemische gebieden worden de mijnworm infecties in alle leeftijdsgroepen gezien, maar de infectiegraad is bij jonge kinderen meestal naar verhouding laag.

Situatie in NederlandMijnwormziekte is in Nederland een importziekte.

Endemische gevallen komen niet meer voor. Zware infecties zien we slechts bij uitzondering, en van ernstige anaemie (bloedarmoede) ten gevolge van mijnworminfectie is vrijwel nooit sprake. Het is niet bekend hoeveel gevallen van mijnworm infectie jaarlijks in Nederland worden gezien.
Indien onbehandeld sterven de volwassen wormen vanzelf binnen enkele jaren af.

DiagnostiekZie Medische Parasitologie: hoofdstuk 7.1, pagina 132-135.

De laboratoriumdiagnostiek is geheel gebaseerd op het aantonen van de wormeieren in de ontlasting. De gebruikelijke methode daarbij bestaat uit de concentratiemethode van Ridley, omdat direct feces onderzoek onvoldoende betrouwbaar is. Het is behalve voor uitzonderlijke epidemiologische studies niet nodig intensiteit van de infectie te bepalen of te onderscheiden met welke van de twee mijnwormsoorten we te maken hebben. Mocht er toch wel behoefte zijn aan die differentiaal diagnostiek dan dient gebruik gemaakt te worden van een feceskweek of van moleculair-biologische methoden (PCR).

Serologisch onderzoek is niet behulpzaam in de diagnostiek. Moleculair-biologische technieken voor de diagnose zijn enkel experimenteel beschikbaar op het LUMC.
Protocollen DiagnostiekConcentratiemethode volgens Ridley
Feces kweek nematoden larven
Kato-preparaat
Klinische aspectenZie Medische Parasitologie: hoofdstuk 7.1, pagina 132-135.

Mijnworm-infectie leidt primair tot anaemie (bloedarmoede).

Het bloedverlies ontstaat door de wondjes die de mijnwormen in het darmslijmvlies maken. Bij infectie met weinig mijnwormen is het bloedverlies zó gering dat we het niet zullen opmerken. Bij zwaardere infecties ligt dat anders, vooral wanneer er om andere redenen toch al een anemie dreigt: bij jonge kinderen met ondervoeding, bij meisjes ten gevolge van hevige menstruatie, bij zwangere vrouwen.

Het proces van geinfecteerd raken gaat veelal gepaard met soms ernstige jeuk en branderig gevoel op de plaats waar de infectieuze larven de intacte huid binnendringen. Soms zien we bij recent opgelopen zware infecties in de tropen ook tekenen van het zgn Loeffler syndroom, longsymptomen die het gevolg zijn van de passage door de longen van de zich ontwikkelende larven.
Tenslotte leidt de aanwezigheid van de zich in de darmmucosa vastbijtende volwassen wormen soms tot verschillende klachten van de buik: soms pijn in de buik, soms diarree, misselijkheid, verminderde eetlust.
Behandeling (gangbare medicatie)

albendazol

mebendazol
tabletten, antiworm middel

De medicamenteuze behandeling van mijnwormziekte levert in het algemeen weinig problemen op. Eenmalige medicatie ruimt niet altijd alle wormen op maar vermindert de wormlast altijd significant. Herhaling van de behandeling is soms nodig om ook de laatste wormen op te ruimen. Verschillende middelen zijn effectief. In Nederland wordt meestal in eerste instantie gebruik gemaakt van mebendazol. Albendazol is een bruikbaar alternatief.

Bescherming tegen infectieDe preventie van mijnworminfectie bestaat uit het voorkomen van contact met warme vochtige grond waar de mijnwormlarven zich in kunnen ontwikkelen. In de praktijk komt dit neer op het dragen van schoenen, en het niet op blote voeten lopen in gebieden waar mijnworm voorkomt. Het is niet verwonderlijk dat kortdurende reizen naar endemische gebieden niet vaak leiden tot mijnworminfecties en het is even begrijpelijk dat in grote delen van de arme helft van de wereld mijnworminfecties buitengewoon algemeen zijn en beschouwd moeten worden als armoede-aandoening.
Verdere informatie over patiënten diagnostiek en behandeling in NederlandIndien u zich wilt laten onderzoeken op mijnworm infectie neem dan in eerste instantie contact op met uw huisarts. Voor behandeling is een voorschrift van een arts echter niet noodzakelijk.

Microscopisch onderzoek naar eieren in ontlasting kan worden uitgevoerd door een microbiologisch laboratorium in de regio.

Voor vakinhoudelijke informatie of overleg (alleen voor professionals) aangaande diagnostiek en behandeling bij één van de parasitologische centra
Wetenschappelijk onderzoek naar diagnostiek en behandeling in NLOp de Afdeling Parasitologie van het LUMC wordt onderzoek verricht naar de epidemiologie en diagnostiek van mijnworm, in het bijzonder naar het aantonen en differentieren van de mijnworm soorten door middel van moleculaire technieken. Dit onderzoek vindt voornamelijk plaats in Afrika.
Achtergrond informatie voor professionals
Tekstgrote:  kleiner -  groter  Pagina-navigatie:  Naar boven